- •Altına yatırımın başlıca yolları: fiziki/gram altın, altın fonu (TEFAS), altın hesabı ve altına dayalı BYF.
- •Fiziki altında en büyük görünmez maliyet alış-satış makası ve saklama; ziynet/sikkede işçilik makası büyük olabilir.
- •Altın fonu bölünebilir, saklama derdi yoktur ve TEFAS’ta likittir; ama fon yönetim ücreti taşır.
- •İkisi de altın fiyatına maruz kalır — fark maliyet, pratiklik ve vergi tarafındadır.
Altın, Türkiye’de enflasyon ve kur karşısında en çok başvurulan korunma araçlarından. Ama "altın almak" tek bir şey değil: yastık altı gram altın da, TEFAS’taki bir altın fonu da altına yatırımdır ve maliyet/pratiklik açısından çok farklıdırlar. Bu yazıda ikisini karşılaştırıyoruz.
Altına yatırımın yolları
- Fiziki altın: Gram altın, çeyrek, ziynet, külçe. Elde tutulur; saklama ve güvenlik sana ait.
- Altın fonu (TEFAS): Fiziki altın ve/veya altın sertifikalarına yatıran yatırım fonu. Pay olarak alınır.
- Altın (vadesiz/vadeli) hesabı: Bankada gram bazında tutulan altın; genelde bankanın makasıyla alınıp satılır.
- Altına dayalı BYF (ETF): Borsada anlık işlem gören, altını takip eden fon.
Görünmez maliyet: makas (spread)
Altın alırken satış fiyatından alır, satarken alış fiyatından satarsın. Aradaki fark makastır ve senin cebinden çıkar. Gram altında bu makas görece dardır ama ziynet ve sikkede işçilik eklendiği için makas çok genişleyebilir — sikkeyi satarken hayal kırıklığı yaşamanın sebebi budur. Bir altın fonu da içindeki altını alıp satarken makasa maruz kalır ama bunu toplu ve kurumsal fiyattan yapar; ayrıca birim pay fiyatı gün sonunda hesaplanır.
Saklama, güvenlik ve bölünebilirlik
Fiziki altında hırsızlık, kayıp ve sahtelik riski vardır; kasa kiralarsan ek maliyet çıkar. Altın fonunda saklama fonun ve saklama kuruluşunun sorumluluğundadır — senin için bir dert yok. Ayrıca fon bölünebilir: 1.000 TL’lik altın fonu alabilirsin, ama 1.000 TL’ye "yarım gram" fiziki almak pratik değildir. Küçük ve düzenli birikim yapmak isteyenler için fon bu yüzden daha esnektir.
Likidite
Gram altını kuyumcuya götürüp bozdurman gerekir; fiyat pazarlığa ve o günkü kuyumcu makasına bağlıdır. Altın fonunu TEFAS’tan satış emriyle nakde çevirirsin; valöre göre T+1 hesabına geçer. BYF ise borsa açıkken anlık alınıp satılır. Likidite ve fiyat şeffaflığı açısından fon ve BYF genelde daha öngörülebilirdir.
| Kriter | Gram/Fiziki Altın | Altın Fonu (TEFAS) |
|---|---|---|
| Saklama | Sana ait (risk + maliyet) | Fon/saklama kuruluşu |
| Makas | Dar–geniş (ziynette büyük) | Kurumsal, gün sonu NAV |
| Bölünebilirlik | Zor (gram altı pratik değil) | Kolay (TL bazında) |
| Likidite | Kuyumcuya bağlı | TEFAS T+1 |
| Yönetim ücreti | Yok | Var (fon gider oranı) |
Vergi
Fiziki altın alım-satımı ile fon getirisinin vergilendirilmesi farklı çerçevelere tabidir ve zamanla değişebilir. Fon getirisindeki stopaj için Vergi ve Stopaj Rehberi’ne bakabilirsin. Net getiriyi kıyaslarken vergiyi ihmal etme.
Sonuç
Altını elinde fiziksel olarak bulundurmak sana psikolojik güven veriyorsa ve büyük makası kabul ediyorsan gram altın anlamlı olabilir. Pratiklik, bölünebilirlik, saklama derdinden kurtulmak ve düzenli birikim önceliğinse altın fonu genelde daha verimlidir. Fonoloji’de altın fonlarının performansını ve gram altın paritesini inceleyebilirsin.