Rehber · 10 dakikalık okuma
Sharpe Oranı Rehberi
Sharpe oranı nedir, nasıl hesaplanır, TEFAS fonlarında ne anlama gelir, sınırlamaları neler? Pratik örneklerle riske göre düzeltilmiş getiri ölçütünün tüm yönleri.
Özet
- 📐 Formül: Sharpe = (Fon getirisi − Risksiz faiz) / Volatilite
- 📊 Yorum: 1+ iyi, 2+ çok güçlü, negatif zayıf — kategori-içi karşılaştırılmalı
- ⚠️ Sınırlama: Yukarı yönlü oynaklığı da cezalandırır; fat-tail dönemlerde yanıltır
- 🔗 Yan metrikler: Sortino (yalnız aşağı oynaklık), Calmar (maxdrawdown bazlı), Treynor (beta bazlı)
Sharpe oranı nedir?
Sharpe oranı, Nobel ödüllü ekonomist William F. Sharpe tarafından 1966 yılında ortaya atılan, bir yatırımın aldığı risk başına ne kadar fazla getiri sağladığını ölçen finansal performans metriğidir. Diğer adıyla "reward-to-variability ratio".
Temel mantık şu: iki fon aynı %30 yıllık getiriyi vermiş olabilir, ama biri inişli çıkışlı (%40 volatilite), diğeri istikrarlı (%10 volatilite) bir yolla. Yatırımcı için ikincisi daha "iyi" bir fondur. Sharpe oranı bu sezgisel tercihi sayıya döker.
Sharpe oranı düzeysel bir metrik değil karşılaştırmalı bir metriktir — "TLY'nin Sharpe'ı 1.4" tek başına az şey söyler; "Para Piyasası kategorisinde medyan Sharpe 0.6, TLY 1.4" çok daha bilgilendiricidir.
Formül
- Rp — Fonun yıllıklandırılmış getirisi (%)
- Rf — Risksiz faiz oranı (Türkiye için TCMB politika faizi veya 1 aylık mevduat getirisi proxy)
- σp — Fonun yıllıklandırılmış standart sapması (volatilite)
Günlük getirilerin standart sapması yıllığa çevrilirken √252 ile çarpılır (yılda 252 işlem günü varsayımı). Aylık veride √12, haftalıkta √52.
Hesaplama örneği
Hipotetik "A Fonu" için son 90 gün:
- Toplam getiri: %12 (yıllıklandırıldığında ~%56)
- Yıllık volatilite: %18
- Risksiz faiz (TCMB politika faizi proxy): %42
Yorum: A Fonu, risksiz faizin üzerinde %14 fazla getiri elde etti ve bunu %18 volatilite ile yaptı. Sharpe 0.78 — orta düzey. Aynı kategorideki diğer fonların Sharpe'ı 0.5 ise A iyidir; 1.2 ise A zayıftır.
Yorumlama eşikleri
| Sharpe aralığı | Yorum | Tipik fon |
|---|---|---|
| 2.0+ | Olağanüstü | Nadir; piyasa rallisinde geçici |
| 1.0–2.0 | Çok iyi | İyi yönetilen aktif fon |
| 0.5–1.0 | İyi | Para piyasası tipik aralığı |
| 0–0.5 | Vasat | Endeks fonları, geniş portföyler |
| Negatif | Zayıf | Risksiz faizin altında — sat sinyali |
⚠️ Bu eşikler genel bir referanstır. Yüksek enflasyon dönemlerinde para piyasası fonları yapay olarak yüksek Sharpe gösterebilir çünkü risksiz faiz proxy'si yüksek kalır ama oynaklık düşük.
Sharpe oranının sınırlamaları
- Volatilite ≠ risk: Yukarı yönlü oynaklık da cezalandırılır. %30 getiri sıçraması Sharpe'ı düşürür; halbuki yatırımcı için iyidir.
- Normal dağılım varsayımı: Standart sapma sadece getiriler normal dağılıma uyduğunda iyi risk ölçer. Kriz dönemlerinde fat-tail (kalın kuyruk) gerçekleşir, Sharpe yanıltır.
- Risksiz faiz seçimi: Türkiye'de TCMB faizi, 1 aylık mevduat, eurobond faizi gibi farklı proxy'ler farklı Sharpe verir.
- Kısa dönem yanılsaması: 30 günlük Sharpe bull market'ta abartılı yüksek çıkar. 1 yıllık veri daha güvenilir.
- Manipüle edilebilir: Fon yöneticisi kısa dönem volatiliteyi düşürmek için pozisyonları rebalance ederek Sharpe'ı yapay yükseltebilir (volatility-pumping).
Sortino, Calmar, Treynor farkları
TEFAS'ta Sharpe uygulaması
Fonoloji TEFAS fonları için 30, 90 ve 365 günlük Sharpe oranını günlük günceller. Risksiz faiz olarak TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti (AOFM) kullanılır. Hesaplama detayları için: metodoloji sayfası.
Pratik tavsiye: tek bir Sharpe değerine bakma. Aynı kategorideki fonların 90 günlük Sharpe'ı medyanını bul, fonun bu medyana göre konumunu değerlendir. Tarayıcı aracı bu işi otomatikleştirir: Hisse Tarayıcı.