- •Para piyasası fonu (PPF), kısa vadeli repo, mevduat ve hazine bonosuna yatıran düşük volatiliteli bir yatırım fonudur.
- •En büyük fark likidite: PPF genelde aynı gün / T+1 nakde çevrilir; vadeli mevduatta vadeden önce bozdurmak faizi düşürür veya sıfırlar.
- •PPF günlük olarak fiyatlanır — parası her gün "işlemeye" devam eder; mevduatta getiri vade sonunda tahakkuk eder.
- •İkisi de düşük risklidir ama PPF sermaye garantisi vermez; mevduat ise devlet güvencesi (TMSF limiti) kapsamındadır.
Elinde birkaç haftalık ya da aylık kullanmayacağın bir nakit varsa, Türkiye’de en sık karşılaşılan iki seçenek para piyasası fonu ile vadeli mevduattır. İkisi de "düşük risk" kategorisinde ama davranışları, esneklikleri ve maliyet yapıları belirgin biçimde farklı. Bu yazıda ikisini pratik başlıklar altında karşılaştırıyoruz.
Para piyasası fonu nedir?
Para piyasası fonu (PPF), portföyünü ağırlıkla kısa vadeli araçlarda tutan bir yatırım fonudur: ters repo, banka mevduatı, hazine bonosu ve kısa vadeli borçlanma araçları. Vade kısa olduğu için fiyat dalgalanması (volatilite) çok düşüktür; birim pay fiyatı genellikle her gün küçük ve pozitif adımlarla artar. TEFAS’ta Para Piyasası Şemsiye Fonu kategorisinde işlem görür.
Serbest para piyasası fonları (isimlerinde çoğunlukla "Para P." geçer) daha yüksek getiri hedefleyebilir ama nitelikli yatırımcıya yönelik olabilir ve likidite koşulları farklılaşabilir.
Likidite: en belirleyici fark
Vadeli mevduatta parayı vadeye kilitlersin. Vadeden önce bozarsan bankaya göre değişmekle birlikte faizin bir kısmını ya da tamamını kaybedersin. Para piyasası fonunda ise pay satış emrini verdiğinde, fonun valörüne göre genellikle aynı gün ya da ertesi iş günü (T+1) nakde dönersin — ve o güne kadar biriken getiriyi de alırsın.
Getiri nasıl işler?
Mevduatta faiz oranı baştan bellidir ve vade sonunda tahakkuk eder. Para piyasası fonunda ise sabit bir "faiz" yoktur; fonun günlük getirisi, portföyündeki araçların o günkü piyasa koşullarına göre oluşur. Politika faizi yükseldiğinde PPF getirisi de kısa sürede yukarı uyum sağlar; düştüğünde aşağı. Yani PPF, faiz ortamındaki değişime mevduattan daha hızlı tepki verir.
Bir fonun geçmiş getirisini nominal, reel ve dolar bazında okumayı bilmek, iki seçeneği adil kıyaslamak için önemlidir; sadece "yıllık %X" ifadesi yanıltıcı olabilir.
Risk ve güvence
Vadeli TL mevduat, bankanın iflası durumunda TMSF güvencesi kapsamındadır (belirli bir tutar limitine kadar). Para piyasası fonu böyle bir devlet güvencesi taşımaz — ancak fon varlıkları Takasbank’ta saklanır, yani fon kurucusunun iflası yatırımcının payını doğrudan etkilemez. PPF’in taşıdığı risk esasen çok düşük düzeydeki piyasa/likidite riskidir; sermaye kaybı olasılığı düşüktür ama teorik olarak sıfır değildir.
| Kriter | Para Piyasası Fonu | Vadeli Mevduat |
|---|---|---|
| Likidite | Yüksek (T+0/T+1) | Düşük (vadeye kilitli) |
| Getiri | Günlük, değişken | Sabit, vade sonu |
| Erken çıkış | Serbest, getiri korunur | Faiz kaybı riski |
| Devlet güvencesi | Yok (Takasbank saklama) | Var (TMSF limiti) |
| Vergi | Fon getirisinde stopaj | Mevduat faizinde stopaj |
Vergi tarafı
Hem fon getirisi hem mevduat faizi stopaja tabidir, ama oranlar ve istisnalar zamanla ve ürüne göre değişir; mevduat stopajı vadeye göre kademeli olabilir. Güncel oranları ve fon tarafındaki ayrıntıları Vergi ve Stopaj Rehberi’nde bulabilirsin. Net getiriyi karşılaştırırken vergiyi mutlaka hesaba kat.
Peki hangisi?
Tek bir doğru yok; ihtiyacına bağlı. Ne zaman kullanacağını bilmiyorsan ve esneklik istiyorsan para piyasası fonu genelde daha rahat. Vade ve tutar net, faiz oranını kilitlemek istiyorsan ve devlet güvencesi senin için önemliyse vadeli mevduat mantıklı olabilir. Birçok yatırımcı ikisini birlikte kullanır: acil nakdi PPF’te, planlı birikimi mevduatta tutar.